WHOIS sorgulama nedir, domain gizliliği neden önemlidir? Kişisel veri koruması, spam önleme ve alan adı güvenliği. Solid Medya'dan WHOIS privacy, domain kilitleme ve güvenlik yapılandırması rehberi.
Satın almak istediğiniz alan adının kimde olduğunu, bitiş tarihinin ne zaman olduğunu ya da bir sitenin hangi kayıt firmasında durduğunu öğrenmenin yolu WHOIS sorgusudur. Aynı kayıtlar bir dönem sahibin adını, adresini ve telefonunu herkese açık gösterdiği için spam gönderenlerin ve dolandırıcıların da hazır bir iletişim listesiydi.
WHOIS kaydının neyi gösterdiği, domain gizliliğinin neyi koruyup neyi korumadığı, RDAP'ın rolü ve alan adını gerçekten güvende tutan ayarlar sırasıyla ele alınıyor.
WHOIS sorgulama nedir, nasıl yapılır?
WHOIS, bir alan adının kayıt bilgilerini sorgulamaya yarayan protokol ve hizmetin adıdır. Sorguyu bir kayıt firmasının arama kutusundan, ICANN'in lookup.icann.org adresinden ya da komut satırından yapabilirsiniz; alan adını yazmanız yeterlidir. Sonuç sayfası alan adının hangi firmada durduğunu, ne zaman kaydedildiğini ve ne zaman biteceğini, hangi ad sunucularını kullandığını gösterir.
Ülke uzantılarında sorgu ve görünen bilgi ilgili kayıt otoritesinin kurallarına bağlıdır. .tr alan adlarını Eylül 2022'den beri BTK'nın TRABİS sistemi yönetiyor; önceki yönetici ODTÜ NIC.TR idi. Bu nedenle .com ile .com.tr sorgusunda aynı alanları görmeyi beklemeyin.
Bu bilgiler üç iş için kullanışlıdır: bir alan adının boşta olup olmadığını ve bitiş tarihinin yakınlığını görmek, bir sitenin DNS ve hosting altyapısını anlamak, kötüye kullanım şikâyeti yaparken doğru muhatabı bulmak.
WHOIS kaydında hangi bilgiler yer alır?
Bir WHOIS kaydı teknik ve idari alanlardan oluşur; günümüzde kişisel alanlar çoğu zaman gizlidir. Kendi alan adınızı düzenli aralıklarla sorgulamak iyi bir alışkanlıktır: ad sunucuları beklediğiniz gibi mi, bitiş tarihi yaklaşıyor mu, durum kodları kilitli mi? Tanımadığınız bir ad sunucusu gibi beklenmedik bir değişiklik görürseniz hesabınızın ele geçirilmiş olma ihtimaline karşı hemen kayıt firmasıyla iletişime geçin. Kayıtta görebileceğiniz başlıca bilgiler şunlardır.
- Kayıt firması (registrar) ve kayıt operatörü.
- Oluşturma, son güncelleme ve bitiş tarihleri.
- Alan adının kullandığı ad sunucuları.
- Durum kodları: "clientTransferProhibited" alan adının transfer kilidinin açık olduğunu, yani yetkisiz taşımaya karşı korunduğunu gösterir.
- Sahip, yönetici ve teknik iletişim bilgileri; gizlilik açıksa burada kayıt firmasının ya da gizlilik hizmetinin bilgisi veya "REDACTED FOR PRIVACY" ifadesi görünür.
WHOIS sorgusu alan adı almadan önce neyi gösterir?
WHOIS, bir alan adının boşta olup olmadığını, doluysa geçmişini ve gelecekteki durumunu gösterir. Alan adı alınmış görünüyorsa kayıt tarihine bakın: yıllar önce açılmış bir alan adının daha önce başka amaçlarla kullanılmış olma ihtimali vardır ve geçmişini Web Archive gibi arşivlerde kontrol etmeniz yerinde olur. Bitiş tarihi çok yakınsa alan adı yakında boşa çıkabilir, ancak bunu kesin saymayın; sahip son anda yenileyebilir.
Durum kodları da ipucu verir. "redemptionPeriod" sahibin süresi dolan alan adını geri alma dönemini, "pendingDelete" ise silinmeye çok yaklaşıldığını gösterir. "clientHold" ise alan adının askıya alındığı, yani DNS'te yayınlanmadığı anlamına gelir. Sahibine ulaşmak istiyorsanız gizli kayıtlarda kayıt firmasının iletişim formu ya da yönlendirme adresi üzerinden deneyin; doğrudan e-posta ya da telefon bulamayabilirsiniz.
Domain gizliliği (WHOIS privacy) nedir, gerekli mi?
Domain gizliliği, WHOIS kaydında sizin ad, adres, telefon ve e-posta bilgilerinizin yerine kayıt firmasının ya da gizlilik hizmetinin bilgilerinin gösterilmesidir. Gereklilik uzantıya bağlıdır. GDPR'nin ardından gTLD uzantılı (.com, .net gibi) kayıtlarda kişisel veriler büyük ölçüde gizlenmeye başladı; birçok kayıt firması gizliliği bu yüzden pakete dahil ediyor ya da varsayılan olarak açıyor. Yine de her uzantı aynı kuralı izlemez, bazı ülke uzantılarında sahip bilgisi hâlâ görülebilir. Karar vermeden önce kendi alan adınızı sorgulayıp neyin göründüğüne bakın.
Gizlilik açık olsa da kayıt firmasındaki sahip bilgilerinizin doğru olması şarttır; bilgi WHOIS'te görünmese de firma tarafından saklanır. Yanlış ya da eksik bilgi girmek alan adının askıya alınmasına yol açabilir ve bir uyuşmazlıkta sahipliği kanıtlamayı zorlaştırır.
Gizliliğin sınırını bilmek de önemlidir: bu hizmet kimliğinizi yasal makamlardan ya da kayıt firmasından saklamaz, yalnızca herkese açık sorgudan çıkarır. Gizlilik açıkken kayıt firmaları size ulaşmak için bir yönlendirme adresi kullanır; transfer onayı gibi önemli mesajları kaçırmamak için bu adresin gerçek e-postanıza ilettiğinden emin olun.
RDAP nedir, WHOIS'in yerini mi alıyor?
RDAP (Registration Data Access Protocol), alan adı kayıt verisine HTTPS üzerinden erişim sağlayan ve WHOIS'in yerini alan protokoldür. WHOIS düz metin döndürür ve biçimi firmadan firmaya değişir; RDAP ise yapılandırılmış bir biçimde veri sunar, erişim denetimine ve uluslararası karakterlere izin verir. ICANN gTLD tarafında RDAP'ı esas protokol hâline getirdi.
Bir site sahibi olarak bu geçiş sizin için büyük bir değişiklik anlamına gelmez; sorgu araçları hangi protokolü kullanırsa kullansın sonucu okunabilir bir sayfada gösterir. Bilmeniz gereken, kişisel verilerin RDAP'ta da aynı gizlilik kurallarına tabi olmasıdır.
Domain gizliliği hangi riskleri azaltır?
Gizlilik, istenmeyen e-posta ve aramalara, sahte yenileme faturalarına ve kişisel adresin ifşasına karşı koruma sağlar. E-posta ve telefon herkese açıksa kısa sürede toplu pazarlama mesajları ve "alan adınızın süresi doluyor" diyen sahte faturalar gelmeye başlar. Bu mesajlar bazen gerçek kayıt firmanızdan geliyormuş gibi görünür; yenileme bildirimlerini yalnızca firmanızın paneline kendiniz girerek doğrulayın.
Şöyle düşünün: yeni bir firma kurdunuz ve alan adını gizlilik olmadan aldınız. Birkaç gün içinde "web sitenizi tasarlayalım" diyen e-postalar ve telefonlar gelmeye başlarsa bunun kaynağı büyük olasılıkla herkese açık kayıttır. Bu tür mesajlar tek başına tehlikeli olmayabilir, ancak sahte fatura ve oltalama (phishing) denemeleri de aynı kanaldan gelir.
Alan adını şahıs olarak alıyorsanız ev adresiniz ve telefonunuz kişisel veridir. Bunların herkese açık tutulmaması, KVKK'nın kişisel verinin gereğinden fazla açık bırakılmaması yönündeki genel yaklaşımıyla da uyumludur. Şirket alan adlarında ise resmî bildirimler için güncel iletişim bilgisi tutmak gerekir; gizlilik hizmeti kayıt firmasının doğru bilgiyi saklamasına engel değildir.
Alan adı güvenliği için gizlilikten başka ne yapılmalı?
Gizlilik yalnızca bilgilerin görünürlüğünü azaltır; alan adının çalınmasını engelleyen şey hesap ve kilit ayarlarıdır. Bu ayarları kendiniz kontrol edebilirsiniz, hosting, DNS ve e-posta ile birlikte düzenli bir kontrol rutini kurmak isterseniz Solid Medya da alan adı yönetiminde destek sunuyor. Öncelikli maddeler şunlardır.
- Alan adı kilidini (registrar lock) açık tutun; yetkisiz transfer talebini engeller.
- Kayıt firması hesabında iki adımlı doğrulamayı açın, güçlü ve benzersiz bir parola kullanın.
- Hesaba bağlı e-posta adresini alan adının kendisine bağlamayın; alan adına erişim kaybolursa e-posta ile birlikte hesap kurtarma yolu da kapanır.
- İletişim bilgilerini güncel tutun ve doğrulama e-postalarını yanıtlayın; yanıtsız kalan doğrulama gTLD alan adlarının askıya alınmasına yol açabilir.
- Otomatik yenilemeyi açın ve geçerli bir ödeme yöntemi tanımlı bırakın.
- Yetki kodunu (EPP) yalnızca transfer sırasında, yeni kayıt firmasına verin.